Ilustr(atzail)eak

Jabi Barcina

Jabi Barcina askoz lotuago egon zen mugimendu antinuklearrari eta Amnistiaren aldeko komiteari. Haren lanik gehienak pankartetan eta hormetan margotuta egon ziren, salaketa-muralak, eta galdu egin da haren lan gehiena horma haiek eraitsi ahala. Argazkiak izango dira han eta hemen (ari gara bila, eta ez dira ageri), baina nekez dakigu zein den bere eskukoa, seguruenik gehienak diren arren.

Ziur dakigu Trinkete etxea udalak erosi zuenean eskurik esku ibili zen triptikoa berak egin zuela eta 

 

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Trinketea erostearen kontrako eskuorria

baita 1981-83ko saneamenduaren kontrako eskuorria ere

 

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Saneameduaren kontrako komikia

 

Orri hau komiki eran dago eginda, eta 1983ko udal hauteskundeetako kanpainako mural guztiak ere berak egin zituen, denak saneamendua ardatz hartuta. Pena bat mural haien argazkirik gorde ez izana.Aurrerago ikusizen proiektu hura zabarkeria bat zela eta ez zen gauzatu; baina haueskunde haietan EAJk arrasatu egin zuen: 13 zinegotzitik 9; HBk, 3, eta EEk, 1. Aspalditik dakigu: arrazoia daukagu, baina kartzelarako gara.

 

 

Talaiapekoa 4

2025eko abendua

Aurrekontuak gai nagusi zenbaki honetan, eta egitasmo garrantzitsuenak

 

 

Aspaldion jende ugari arduratzen duen gai bat ere ageri da:

 

Ander Goikoetxea Vazquez, Euskara zinegotzia

“Zelan eskatu kanpotik datorrenari euskaraz ikasteko, guk geuk hutsuneak baditugu euskararen erabileran?

Bada, horixe.

 

 

 

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen:
Talaiapekoa 4

 

 

 

 

Talaiapekoa 3

2025eko otsaila

Gai garrantzitsua aldizkaria hasteko: Andara bizian zahartzen dagoen herrian, gazteak kanpora eta etxeak hutsik. 

Gai bi dira? Lotuta daude? Nola lotu nahi dira? Bizi dabil mundu zabalean etxebizitzaren arazoa, eta guk ezin dugu besteak baino gutxiago izan. Gurean ere problema larria da: Lekeition 909 etxebizitza daude erabat hutsik, hau da, ez dira turistikoak eta ez da inor bizi urte osoan. 

Azterketa bera interesgarri begitandu zaigun arren, iradokitzen zaigunez, gazteek herritik joan behar dute ez dutelako aurkitzen etxebizitzarik. Eta, gure ustez, ezin da halakorik ondorioztatu beste parametro batzuk aintzat hartu barik. Non geratu da arlo ekonomikoa? Ez ote dira joango herrian lanik ez dagoelako?

Eraikitzen ari direnak (Beitian eta frailekietan), behintzat, ez dira gazte horientzat, ezta lekeitiar askorentzat ere.

Beste gai batzuk ere badaude: Erresidentzia, euskara zenbatean erabiltzen den herrian...

 

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen:
Talaiapekoa 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

OTAN, EZ

1985

Les Luthiers taldeak, Ya el sol asomaba en el poniente kantuaren amaieran, honako hau esaten zuen

...

Ya los fieros enemigos se alejaron,
no resuena el ruido de sus botas,
nos pasaron por encima y nos ganaron,
nos dejaron en derrota.

Perdimos, perdimos, perdimos otra vez. 

 

Borroka askori ekin genion/zioten, eta ez dugu gogoratzen irabazi zen bakar bat, Lekeitioko 1981eko sanemendu-proiektuaren kontrakoa izan ezik ―eta denborak ematen duen perpektibarekin, eskerrak baten bat galdu genuen―. Eta horretan segitzen dugu, txilindroarekin ez daitezen gure gainetik pasatu eta hemen segitu dezagun, izaten, askoren amorrua pizten hemendik joan ez garelako edo ez gaituztelako mapatik borra.

Borroka haietako bat OTANen kontrakoa izan zen, galdu egin zen. Baina gauzak zer diren, kontuak ez zaizkie atera ongi, eta pelota berriro da bueltan: OTAN, EZ oihua zabal dabil airean, han eta hemen.

1985 urrun hartan, Arrakala irratiak deituta, OTANen kontrako mobilizazioa izan zen Lekeition, P(S)(O)Ek eta Felipe Gonzalezek deitutako erreferendum maltzur hartan OTANen kontrako botoa eskatzeko. Galdu egin zen. Eta berriro galduko dugu, baina...

 

 

 

 

Nor demontre ote zihoan Reagan horren barruan? 

Esan digute (eskerrik asko): Marijo Jaio 

 

 

Julen, Bittor, Extra, 

?, Eli, ; Miren Tere, Igone, Miriam, Mila, 

 

 

 

Jaione elgoibartarra, Eli, Miren Tere, 

Eta kotxean, gidari, Iñaki Ansola Txanbua, Arrakala irratiaren lehen hauspo eta bizigai

 

Bittor, Extra, Agurtzane, Eneko, 

 

 

Julen, Bittor, Extra, Agurtzane, Eneko, 

Jaione elgoibartarra, Eli, Miren Tere, Igone, Miriam, Mila,  

 

Bittor, Extra, Agurtzane, ?, Mimi, 

 ?, Eli, ; Miren Tere, Igone, Miriam, Mila, Eli, ?, ?, ?, Jabi

 

Irabaziko ote dugu inoiz?

Eszeptikoak betiko ikasi dezaten gu soilik hain soilik galtzaileak gerela 

 

 

Amnistiaren alde

1985

Urte haietan eskubide askoren alde borrokatu zen eta erakunde ugari zeuden: feminismoa eta emakumeen eskubideak (Potxuak), ekologismoaren alde eta zentral nuklearen kontra (Lekeitioko Komite Antinuklearra), amnistiaren alde (Amnistiaren Aldeko Komitea), euskararen alde (Euskal Herrian Euskaraz), gazteen antolamenduaren alde (Gaztedi)... eta ekitaldi ugari egiten ziren. Borrola haiek ekarri gaituzte hona, eta, hara, gaua beren alde segitu behar dugu borrokan.

1985eko Amnistiaren aldeko hamabostaldian, zesta partida bat jokatu zen Lekeitioko Santi Brouard frontoian. Zestalariek Amnistia eta Askatasuna leloa paparrean zuen elastikoa jantzi zuten.

 

 Jesus Mendieta, Luzio Laka, Juan Daniel Ruiz Mimi, Julen Albiz eta Gotzon Bengoetxea,

Jesus Mendieta, Luzio Laka, Juan Daniel Ruiz Mimi, Julen Albiz eta Gotzon Bengoetxea,

 

 

 

ikusleetako batzuk:

Kepa Goitia, Esteban Egure, Angel Arriola, Ramon Antxustegi, Jabi Olabarriaga, Juan Luis Goitiz, Nicolas Sesma, Amaia Eiguren, Mari Karmen Maruri, ? Anakabe.  

Josefina Txurruka, Iñaki Mentxaka, Itxaro Mentxaka, ?, ?, Gabi, Pipo, Baldomero, ?, Julen Garatea, Txopitxo, Imanol Agirre, Eneko Etxebarrieta.

Goratxoago, eskaileren ondoan, Amaia Txakartegi eta Aitor Txurruka 

 

1985 zen, zestalariek amnistiaren alde jokatu zuten frontoian. Ez zekiten beren borroka propioari ekin beharko ziotela denbora gutxira: IJAPA (International Jai Alai Players Association) sortu zuten eta hiru urte eta erdi emango zituzten greban Ameriketan beren lan-eskubideen alde eta gizaki zirela aldarri.

 

 

 

 

 

 

Potxuak baino lehen

1980

Potxuak bidean sarreran honako hau esan dugu: Lekeition, emakumeak beti ibili dira masijjan, beti aurrean. Eragin egiten zuten, batez ere politikan eta kulturan, baina burrundara hari ezin zitzaion esan mugimendu feminista. 

Bada, bai, kontu askotan ibili ziren aurrean adinean aurrera egindako emakumeak, eta horren erakusgarri argazki hauek, orduko borroka nagusi biak batu zituen manifestazio batekoak: Lemoizen aurka, Amnistiaren alde. Eta argazki horietan beste andre asko falta dira.

Manifestazio buruan eta pankartari eusten, Potxuak taldekoak baino nahiko nagusiagoak. Artean, ez zuten izenik, baina bai izana. gero etorriko zen mugimendu eta borroka feministarena.

     

Erreparatu ilekerari

 

 

Manifestaziora bidean, Lekeitioko Komite antinuklearreko kideak, tartean Lulu Gabika. Potxuen afariko argazkietan ez dugu ikusi, eta jarri nahi izan dugu, zer demontre!

 

 

 

 

 

 

Potxuak

1979

 

Jaia bai, borroka ere bai lelo zaharra dugu, aspaldikoa. 1979an, Lekeitioko emakumeak borrokan ibili ziran, handik hona, san Antolinetako egun guztietan, bagara oihuka eta aldarri. Eta, azken egunean, atseden hartu zuen harako hark ez bezala, borrokan segitu zuten, jai gisan, eta beren buruak omendu zituzten Egaña jatetxean egindako afarian. Gora gu eta gutarrak! ―gutarrak ez direnak ere bai― Borroka-ospakizun hartako argazki gutxi izango dira ―artean ez zegoen eskuko telefono kamaradunik―, eta guk gutxi batzuk eskuratu ditugu. Erretratuok ikusita, sumatzen dugu jende gehiago batu zela afari hartan eta ez direla behar den moduan ikusten edo agertzen guk batutakoetan. Zer egingo diogu, bada!

Hona ekarri ditugu urte eta borroka gogoangarri hura ez dadin denboraren joanean galdu eta emakume haien omenez ―harritu egin gaitu tartean mutil batzuk ere  ikusteak―. Eta gauzak zer diren! Badakigu nor diren mutil horiek, aurpegia tapatuta duena izan ezik.

Lana dugu zati baterako argazkiotako nesken izenak topatzen. Baina topatuko ditugu, omen hau ezin da-eta erren geratu.

 

 

Josu Aboitiz, Jose Ramon Arrasate, Juan Daniel Ruiz Mimi eta Peru Ibañez de Aldekoa

Erretratua txarra da, baina geratu dadila afaria Egaña jatetxean izan zen seinale.

 

 

Potxuen bidean

1978

 

Lekeition, emakumeak beti ibili dira massijjan, beti aurrean. Eragin egiten zuten, batez ere politikan eta kulturan, baina burrundara hari ezin zitzaion esan mugimendu feminista. 

Sasoi haietan, Lekeitio oso urrun zegoen Bilbotik (Gernikako bide kaskarra, Autxagune zitala...) eta autobus gutxi. denbora eta espazioa zein erlatiboak diren. Ikasten zebilen jendeak bertan geratu behar zuen astean zehar, eta bide horretatik heldu zen Lekeitiora Bizkaiko Emakumeen Biltzarra, batez ere Elena Salinas eta Bakarne Amutxategiren eskutik. Ideiak eta dokumentuak, eta indarra Lekeition ere antolatzeko. 

1978an, Antzarretan joateko ahalegina egin zuten eta ez zuten lortu, baina 1979an haien indarra geldi ezina izan zen: Kata Etxebarria zen harrapatzaile joateko, baina ezin izan zuen parte hartu azken orduko arazo bat tarteko eta Bakarne Amutxategi pasatu zen historiara (beste 43 urte beharko izan genituen andre batek, Ane Marurik, Kaxarranka dantzatzeko). Eta hala,  Potxuak-ek luze jo duen, eta, zoritxarrez, luze doan, bide bati ekin zion.

      

 

Eskuorria irakurri eta jaisteko, egin klik hemen:  Bizkaiko Emakumeen Biltzarra Konstituzioaren aurrean

 

Euskaraz eta gaztelaniaz dator testua, txandakatuta: bat gaztelaniaz, bestea euskaraz.

 

 

 

 

Gardatapeko zabortegia

Urte bete inguru da gune honetan Amotoko zabortegia ekarri genduala berbara. 

Sarrera hartan, Gardatapeko zabortegia aipatu genuen. Ikaratzeko modukoa. Bada, 1984ko Egin zahar bateko artikulua aurkitu dugu zabortegia haren gainekoa, Herri Batasunak sinatuta.

 

 

Eta ideia bat egin dezazuen. argazki batzuk: Ez dira oso onak, baina dardara eragiten dute.

 Balio egin behar da leku horretan txaleta egiteko.

Txaletekoena, baina, aukerakoa zen.  Beste batzuk, bizitza irabazi nahian, ostera, ez zuten beste erremediorik bertan bizitzea baino.

Eta, behar bada, ez duzue sinistuko leku hartan bizi zitekeenik. Bada, hona hemen han bizi zirenetako batzuk:

 

  

 Padre Aldamiz-Etxebarrian bizi zirenak ez ziren poz-pozik egongo.

 

 

Hau behetik hartuta badago, beldurtzeko modukoa izango zen tontor hura.

 

 

Eta beste alde batetik begiratuta ere, ez zegoen lasaitzerik, antza.

Irakurri itzazue, Gartapeko zabortegi haren gainean, Sustria 19an agertutako bertsoak. Kontu serioa izan zen.