Ilustr(atzail)eak

Jabi Barcina

Jabi Barcina askoz lotuago egon zen mugimendu antinuklearrari eta Amnistiaren aldeko komiteari. Haren lanik gehienak pankartetan eta hormetan margotuta egon ziren, salaketa-muralak, eta galdu egin da haren lan gehiena horma haiek eraitsi ahala. Argazkiak izango dira han eta hemen (ari gara bila, eta ez dira ageri), baina nekez dakigu zein den bere eskukoa, seguruenik gehienak diren arren.

Ziur dakigu Trinkete etxea udalak erosi zuenean eskurik esku ibili zen triptikoa berak egin zuela eta 

 

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Trinketea erostearen kontrako eskuorria

baita 1981-83ko saneamenduaren kontrako eskuorria ere

 

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Saneameduaren kontrako komikia

 

Orri hau komiki eran dago eginda, eta 1983ko udal hauteskundeetako kanpainako mural guztiak ere berak egin zituen, denak saneamendua ardatz hartuta. Pena bat mural haien argazkirik gorde ez izana.Aurrerago ikusizen proiektu hura zabarkeria bat zela eta ez zen gauzatu; baina haueskunde haietan EAJk arrasatu egin zuen: 13 zinegotzitik 9; HBk, 3, eta EEk, 1. Aspalditik dakigu: arrazoia daukagu, baina kartzelarako gara.

 

 

Ilustr(atzail)eak

Joseba Markuerkiaga markues

 

Joseba Markuerkiaga izan zen lehenengoa erakustareto bat berarentzat bakarrik izaten: Tia Fran taberna. Tia Fran, orduko hartan, Mikel Murelagarena zen, eta Markus eta, Mikel lagunak izanda, han jartzen zituen Markusek bere lanak. Ez ziren irudi huts, bestelako begia erakusten zuen eta ironia bara-barra isurtzen zen haren biñeta bakarreko istorioetan.

 

KOSTRAn kaleratu zituen irudi batzuk, eta ale berezi kaleratu zituzten oso-osorik bere irudiekin.

 

Nork esango zuen 1985-86an Antzartek etorriko zela hogeita piku urtera irudi honen bide beretik

 

edo euskal saskibaloia sortzeko bidea egon zitekeenik

 

Gure sustraiak eta mendebaldeko kultura (Kolonen arrautzaren irudi haiek!) izaten zuen gai, baina ez zion muzin egiten gizarteko gai korapilotsuei, eta  esan dugun begirada zorrotz harekin beti

 

 

batere gaurkotasunik galdu ez duten irudiak dira

 

galdetu bestela Ceuta eta Melillako hesiaren gainetik salto egiten dutenei

 

Hondartzako futbol txapelketaren 25. urteurrenaren harira egindako aldizkarian ere ageri da sasoi hartako istorio bitxi batekin

 

 

Lekeitioko Berbak sailean ere kolaboratu zuen

 

 eta, zelan ez Kurik-en

Miren Agurrek Euskaltzaindiako sarrera-hitzaldia irakurri zuenean eleizan, Markuesek omenaldia aparta egin zion plazan dagoen gure ongile zaharraren bidetik.

 

 

 Aspaldion, portua izan du inspirazio-iturri, bertako tutu beltzak direla eta

 

 

 

 

 

Eta bikainetan bikainena, Lekeitioko portua behin betiko kirol portu bihurtu zenekoa dugu

 

 

Badakigu lanean segitzen duela. Baina, zoritxarrez, ez dugu bere beste irudirik, haren banaketa katetik kanpo gaude-eta.

 

 Ilustr(atzail)eak

Bittor Txakartegi

 

Asteburu honetan ustekabeko ederra hartu dugu Eskolapetik pasatzean: Bittor Txakartegik erakusketa jarri du Kultur Etxeko erakustaretoan. Aukera ederra guretzat zor batzuk kitatzeko.

80ko hamarkadako giroa itogarria zen alde askotatik, baina sormen ekimenak nonahi sortzen ziren humus hartan: zine forum eta musika forum taldeak, munduko gaztetxerik onena, lehen Kultur Etxe autogestionatua, Arrakala irratia, argazki taldeak, Etsaiak musika taldea... Berbek euskarri bi zituzten: aldizkari eta fanzineetako orriak eta kaleetako hormak. Horietan, batzuk hitzak jartzen zituzten, eta beste batzuk, irudiak. 

Hiru irudigile izan genituen sasoi hartan: Bittor Txakartegi, Jabi Barcina eta Joseba Markuerkiaga, zein bere arloan.

Eta esandakoa, bat-batean... Herrikadak/Harrikadak

Herrikadak/Harrikadak erakusketa 

 

Bittorrek kaleratutako lehenengo ilustrazioa Sustraia 30eko azaleko irudia izan zen, 1981eko urrian. Bertan jaia eta alkohola lotzen zituen.

Handik aurrera, herriko ekimen gehientsuenen ilustratzaile izan da:

 

Lekeitioko bertso eskolakoak 

eta antolatzen zituzten bertso-saioak

 

 

kirol mundua 

 administrazioa

 

 Kale Antzerkia

 

 

eta, zelan ez, Musika banda eta antolatzen zituen ekimenak

 

 

Eta beste argitalpen mota batzuk

Juan Luis Plazaren (eta haren lagunen) KOSTRAn komikigintzan

 

 

  

Lea Artibaiko eskola publikoek kaleratutako Soka saltorako kantak liburukian

 

 

udalaren kultura ekimenetan,

Lekeitioko berbak 

Dzangak

Miren Agur Meaberekin elkarlanean

 

 

 

Kurik 3an agertu zen 2TTORREN FEIXBUKA (BIttor Txakartegi Etxebarria) izenburupean Bittorren irudi multzo zabal bat, nahikoa ikusteko Lekeition izan diren kirol eta kultur talde guztiekin kolaboratu duela: Dzanga piragua taldea, Emakumeak, Sahararen aldeko taldea, Ipuin lehiaketak, bertsolariak, musika mundua, Kale Antzerkia...

 

 

Baina erakusketara bueltatuta, begitanduten zaigu lan larregi ipini dituela ikusgai, eta horrek, gure ititzian, nekeztu egin du bisita: 2-3 erakusketa egiteko beste material egon da. Jakina, 40 urteko lanak horretarako eta gehiagorako ematen du. Entzun dugu bat edo beste esaten: kartelekin bakarrik egin beahrko luke erakusketa bat, zoragarriak dira.

Nahas-mahasaren gainetik, guri gustatu zaigu ikusi duguna, baina gustatu gustatu 85 aldera landu zuen estiloa eta irudigintza konprometitua eta gizartean gertatzen zirenei lotua gustatu zaigu (80ko giro itogarri hartan landua), batez ere ORAIN aldizkariko irudiak.

Honako hau, amnistiari buruzkoa da, baina ez du batere gaurkotasunik galdu gaur egun gure gizartean bizi ditugun beste egoera batzuk adierazeko 

orduko borroken oinordeko dira oraingoak; orduan oihu eta orain ere, oihu. Gu ez gaude mutu, bai batzuk gor, ostera.

Orduko sospetxosoak gaur ere susmagarri dira, baina sospetxoso gehiago dago orain azalaren kolorea bestelakoa izate hutsagatik

 

 

Denak dituzue ORAIN aldizkarian    

 

Baina zer edo zerk barrenak urratu badizkigu, irudi honek urratu dizkigu: belaunaldien arteko harreman falta, bata besteari lepoa emanda, zein bere drogak lagunduta bizitzari aurre egiten, edo egin ezinda:

 

Eta, halaxe.

 

 

Lazaro Akordarrementeria

Kontatu dugu herri modura ez garela oso bertsolariak;, eta nekez topatuko dugula bertsolari lekeitiarrik aurreko mendeko oholtza eta lehiaketetan. Baina izan genuen bertsozale ospetsu bat, gogoangarria, ehundaka bertzo buruz zekiena: Lazaro Akordarrementeria Ibaceta. Eta kantatu egiten zituen 

Lazaro 1894ko apirilaren 21ean jaio zen eta 1978 maiatzean hil zen. Ordurako, Kantauri itsasaldeko arrantzalerik zaharrena zen.

 

El Correo Español. 1970-06-05

 

 El Correo Español. 1978-05-11

1976an, omenaldia egin zioten Lekeitioko Santi Brouard frontoian, Mitxel Kaltzakortak eta Zubiondok antolatuta.

 

 

 

 

 

 

 

Manuel Endeiza

Atzo, apirilaren 14a, Errepublikaren eguna izan zen, eta zer egun hoberik  Lekittoko elantxobetar bat gogoratzeko.

Bada sarean gune bat Lekeitioko errepublikarrak gogoan dituena. Guk, behintzat, ez dakigu ezertxo ere haien gainean. Ez errepublikarren gainean, ez jeltzaleen gainean, ez... Ez dakigu tutik ere gerra garaiaz Lekeition, eta bada sasoia herriko historialariek horren gainean zer edo zer egin dezaten. Eta laster egiten ez bada, betiko galduko gizon-emakume haien memoria.

Guk gaur gogoan izan nahi dugun gizona komunista zen. Urte haietan ez zen izango komunita askorik, eta gaur egun ere ez. Guk lauren berri baino ez dugu: Marcelino Usatorre, Aniceto Perez Claret argazkilaria, Manuel Endeiza eta Patxi komunistia, azken hau izan ez arren besteen gisako komunistia.

Claret garai bateko argazkilari bakarra izan genuen Lekeition eta makina bat etxetan izango dira hark ateratako lehen jaunhartze eguneko eta ezkontzetako argazkiak. Badira postal batzuk, baina haren lana galdu egingo da gure etxeetako argazki albumak eta ganberetako kaxak ez baditugu arakatzen eta argazkiok biltzen non edo non, esaterako udal  artxibategian.

Baina guk Manuel Endeiza ekarri nahi dugu berbara. Gaur egun denok dakigu non dagoen Manuel Endeiza jubilatuen etxea, baina nor demontre izan zen Manuel Endeiza?

Manuel, guk dakigula, elantxobetarra zen, baina luzaroan bizi izan zen Lekeition. Beren borroka nagusia, nagusitan (gaztetako konturik ez dakigu, baina imajinatzen ditugu), jubilatuen mundua izan zen: jubilatuen elkarte bat, haien premiak gogoan hartzea eta egoitza bat haientzat. Eta lortu zuen: elkarte bat sortu zuen, eta gaur Talako taberna dagoen tokian Saridunen etxea (jubilatuen egoitza) egitea. Gainera, jaietan, nagusien eguna egotea lortu zuen eta jai batzordeak antolatutako omenezko bazkari bat egitea.     

Haren idearioa eta borrokaren muina esan daiteke Sustraia 4an argitaratu zuen artikuluan dagoela jasota:

 

 

 

 

Eta politikaren munduan ere ez zen izan uzkur: hautagai izan zen 1983ko udal hauteskundeetan Euskadiko Ezkerraren zerrendetan.

 

 

 

70 urte inguru izatea ez da zaharra izatea gure egunotan; 70eko hamarkadan, ostera, ez zen hala, eta Manuel izan genuen lehena pausoa ematen zahartzaroa duintzeko. 88 urterekin zendu zen adinekoei buruz berak antolatutako berbaldi batetik etxera buelta. Azken unera arte ekinean, asko diogu zor gizon borrokalari nekaezin hari.

 

 

 

Korrika datorrela eta...

Antton Abaroaren hiztegia

 

25etik 26rako gauean 24. Korrika pasatuko da gure herritik. Ia denok egongo gauerdian kalean, gure izanaren sustrai nagusiaren aldarri. Aldarri, arduratuta gaudelako: erasoa handik, eraso hemendik, eta guk geuk ere eraso. Ehunekoetan behera, lexiko gero eta kaxkarragoa eta urriagoa, erabilera zabar eta badaezpadakoak, adierazkortasun traketsagoa... Korrika egingo dugu, eta oihu, baina ez gabiltza bide onean.

 

Oi gu hemen 
Bidean galduak (Hir.) 
Heriotz minez.

 

Bide hori zuzendu nahirik-edo, Lekeitioko Berbak liburukiak imini ditugu hemen, Sustraia 49a ere iminiko dugu egunen batean  (Resurrección Maria de Azkueren lanen separata bat, Lekeitiori buruz bildu zuen guztia biltzen duena), eta, gaur, Korrika datorrela aprobetxatuta, Antton Abaroak atondutako hiztegia dakartsuegu (Pena ordena alfabetikoan ez egotea). Ea berreskuratzen ditugun galbidean ditugun berba horiek.

 

 

 

 

Hiztegia ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Antton Abaroaren hiztegia

  

 

 

LEKITTARRAK

Eusebio Erkiaga 

 

Lekeitioko kultur eta natur ondareak webgunean, 9.3. puntuko Lekeitioko idazle eta euskalariak atalean jasota dago Eusebio Erkiaga. Herriko Kultur etxeak haren izena du eta kale bat ere bada Lekeition haren izenarekin: ateta bakarreko kalea, inork ibili nahi ez duen bidearen abiaburuan, kanposanturako bidearen hasieran.

Lekeitioko eta inguruko herrietako kronista gerra aurrean Euzkadi egunkarian, idazle, itzultzaile, euskaltzain...  

Beraren liburuak eta aparteko beste kontu batzuk Euskarazaintzaren web gunean dituze eskuragai eta musu truk.

 

Andres Urrutia euskaltzain buruak bildu zituen Eusebio Erkiagaren prosa lanak Berbalauaren kulunkan, prosa lanak 1 eta 2 lanean. Lan mardula. Labairuk ditu sarean ipinita liburu biak.

 

Berbalauaren kulunkan, prosa lanak 1

 

 

Berbalauaren kulunkan, prosa lanak 2

Baina guk, ezer gutxi dakigu Eusebio Erkiagaren gainean. Gerra aurreko argazkiren batean ikustetik aparte, Auñamendi entziklopedian irakurri duguna.