LEKEITIOKO UDALETIK 2

 

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Lekeitioko Udaletik 2

Oraingoan, 1991ko hauteskundeen berri ematen zaigu eta udala nola antolatuko den aurrerantzean. Horrez gain, hainbat arlotako kontuak ere ageri dira.

 

1979ko urtarrilaren 25a

 

Gaurko egunez, 1979an, Juan Luis Etxebarria Agirre hil z(ut)en. Ospitalean zegoen balaz zaurituta, larri; hala ere, guardia zibilek galdekatu egin zuten ospitalean bertan, harik eta hil zen arte. Zer ez ote zioten egingo? Lekeitiarra zen eta ETAkidea. 21 urte zituen.

 

KOSTRA 4ko posterra!!!

 

 

KOSTRA 4a herren jarri genuen zuen esku: ez geneukan posterra. Bada, hemen duzue galdutako posterrori egilearen beraren eskutik: Koldo Lenizek helarazi digu emailez eta irudiaren nondik norakoak ere kontatu dizkigu.

Maitasun osoz egindako irudia da (beste Lekeitioak saileko irudietan ageri diren pertsona guztiak bezala), eta herriko pertsonaia publiko batzuk ageri dira, Txalaparta tabernaren aurreko bankuetan sarri ere sarri egoten zirenak. Bertan agertzen diren pertsonen ezizenak gaur egun ez dira batere onargarri, baina eman egingo ditugu gaitzizenak zein kaltegarriak izan daitezkeen gogoratu dezagun.

Eskumatik ezkerrera: Bixenta 'Pantalobako' (ez da izen polita baina halan esaten eutsen), Mari Jesus 'Zirila', Petra 'Kakamerke' (hau ere ez da finegia) eta Juli 'Artola' (Lopezeneko mantekauzko "korte" doblia jaten (sarri jaten ebazan eta erdi urtuta eukitxen ebazan eskuan).

Mari Jesus 'Zirila'-ren onduan jezarrita dagoen gizon argal biboteduna Lekeition agertu zen agure gailego bat da; ezizena ipini eutsen baina ez naiz akordaten zein zan.

 

Atzean dagon tipoa, alkondara koadrodunagaz, Ernestito da. Sasoi batean ez zen medikatzen, eta kriston berbalduna eta erretzaile konpulsibua bihurtu zan. Txapia soltatzen zuen baina, sekula ez genuen agresibo ikusi.

 

Botika barrukoa ere botikan benetan lanean zegoen andre bat da. Ez dot haren izena gogoratzen.

 

Txalapartako kristaletik, barran daudenak ikusten dira erdi-dibujata. Biboteduna Juan Mari "Txalapartakua" da eta bestia Sele, geure koadrilakua, Tramanakua. Orduan, bera eta Ibon Txakartegi (Tramanako beste bat) bertan egoten ziran biharrean asteburuetan, oporreran eta halakuetan.

Goikoak, Koldoren beraren berbak dira. Guk, gure partetik, gauza bakarra erantsiko dugu gaitzizenok zein kaltegarriak izan daitezkeen erakusteko. Gure aitak ondo gogratzen zuen Petra umetatik, eta esaten zigun Petra ume normal eta polita zela. Behin, artean ume zela, kaka egin omen zuen aldean (gutako nork ez du egin halakorik!) eta herriko betiko listoetako batek, da, ezizena jarri zion, betirako jarri ere, eta bizitza bat hondatuta betiko.

 

SANEAMENTUA 

 

 

Saneamenduaren gaineko ardura zaharra zen Lekeition. Paco Okamikaren Diez lustros en la Villa de Lequeitio irakurtzea baino ez dago horretaz konturatzeko. 1975eko da azken aipua, Manuel Kazalis alkatearen sasoikoa: El pavimentado de las calles tendrá que esperar al nuevo saneamiento. 

Lehenengo udal demokratikoan ―1979, EAJ-k 8 zinegotzi eta Herri Kandidaturak 5 (Hasi, Euskadiko Ezkerra, LKI eta independienteak)― azkar heldu zioten gaiari: 1982an zehaztuta zuten proiektu bat eta orduko 1100.000.000 pta hitzartuta Ahaldundiarekin berriztatze lanetarako.

Herri Kandidaturak ez zituen begi onez ikusten proiektuaren hainbat arlo: isurlekua (Hartzabal), araztegia jartzeko aukeratutako tokia (Isuntza gaineko parkea), ur zikinak Hartzabalera eroateko modua (hondartzatik, Leapean sifoia, eta Kurlutxu eta Hartzabal zulatuta), 200 metroko tutua itsasoan barrena..., eta proiektu hura inolako azterketarik egin gabe idatzi zela argudiatzen zuen.

Hala ere, EAJk aurrera egin zuen proiektuarekin bestela dirua galduko zela argudiatuta, eta sua-edo piztu zen herrian: manifestazioak, pegatinak, agiriak... 

  

  

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Herri Kandidatura. Sanemantuari buruzko gogoetak

Mendexarrak ere, zelan ez, kexatu ziren.

 

  

 

  

Antza denez,  Mendexako udalak eta herritarrek  ez zekiten ezer proiektua jendeaurrean jarri aurretik.

Jarri ziren alegazioak, baina 1983ko hauteskundeak baino lehen ez zen lortu ezer: EAJ-k berean segitu zuen, eta Herri Kandidaturak hauteskundeei begira aritzea leporatu zion; izan ere, gainean zeuden 1983ko hauteskundeak.

1983ko hauteskundeetan ez zen egon Herri Kandidaturarik, eta Herri Batasuna eta Euskadiko Ezkerra zein bere aldetik aurkeztu ziren. Herri Batasunak bere kanpaina osoa saneamenduari begira egin zuen. Emaitza? Bada, EAJk 9 zinegotzi, Herri Kandadaturak 3, eta Euskadiko Ezkerrak 1. Itxura batean, herritarrak ados zeuden saneamendua berregiteko proiektuarekin: Hartzabal eta Karraspio kakaztearekin, araztegia parkean jarrita herrian hatsa zabaltzearekin. Ai, nere juaneteak!

Herri Batasunak, orduan, epaitegietan helegite bat jartzea erabaki zuen, eta, aldi berean, Anton Azkona injeniari elantxobetarraren (saneamendu kontuetan aditurik onenetakoa estatuan)  aholku eta iradokizunekin kontraproposamen baten lerro nagusiak aurkeztu zituen: itsasoan tuturik ez, araztegia orain dagoen inguruan, isurlekua Arropaineko padura... Euskadiko Ezkerrak ere mozio bat aurkeztu zuen saneamenduaren proiektuaren kontra (itxura batean, Herri Batasunako norbaitek pasatu zien eurek egindako ikerketaren informazio osoa). Mobilizazioekin jarraitu zen. Itxura batean, dena alferrik.

 

 

 

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Saneameduaren kontrako komikia

 

Komiki eran egindako eskuorri hau Jabi Barcinak egin zuen eta kanpainako mural guztiak ere berak eginak dira. Pena bat mural haien argazkirik gorde ez izana.

 

Baina, derrepentean, zer edo zer aldatu zen. Sasoi hartan, EAJn gazteak indarra hartzen ari ziren eta Josu Erkiaga Atila zen batzokiko buru (gero gehienak EAra pasatuko ziren), eta gazte haiek ohartu omen ziren egindako alegazioek zentzuzkoak zirela: ezin zela araztegia herri erdian, parkean, jarri. Hala eginda, akabo gure Lekeitio dotorea (Lea errekako Alfaren hatsekin kexu, eta geuk jarri Alfa herrian!), eta araztegia parkean jarri ezean proiektuak ez zuen batere zentzurik.

Eta, hala, proiektua bertan behera geratu zen. Beste 10 urte pasatu beharko ziren bigarren proiektu bat egin, finantzazioa bermatu, eta saneamendu sare berria egiteko. Eta behin betiko proiektu hura, azterketa serio bat eginda, Herri Batasunarentzat Anton Azkonak markatutako lerroei jarraituta egin zen.

Orain, parkeak eder segitzen du, eta Lekeitiok ere bai.

 

 

1991

Sasoia zen

 

 

 

Bai, ordua zuten! 

 Bigarren Hezkuntzako zentroa!

 

Lekeition, luzaroan, ez zen egon 14 urtetik gorako ikasketak egiteko modurik. Eta 14 urtera artekoak ere justu-justuan. 1960ko hamarkadan, eta teorian, hezkuntza 14 urtera artekoa zen, baina Lekeition ez zegoen Batxilerra modu ofizialean egiteko aukerarik. Hala ere, Portaleko eskoletan inor gutxi geratzen zen 14 urteak bete arte. 

 

Gomutan daukagu oraindik zer gertatzen zen udaberrian: eskolako hainbat mutil (Portaleko eskoletan, eskola nazionaletan, mutilak goiko solairuan egoten ziren eta neskak, behekoan; ez beraz galdetu zer gertatzen zen beheko pisu horretan), 9-11 urte bitartekoak, ez ziren etortzen eskolara martxotik ekainera. Nora demontre joaten ote ziren? Kabana izeneko leku batzuetara joaten omen ziren antxoei burua kentzen. familia ekonomia esaten zaio orain horri. Mutil horiek gehienak itsasora joaten ziren mutil txiki 14 urte betetakoan. 

Eskolan geratzen ginenok 12 bat urterekin jakin genuen zer zer kabanara joatea, baina gu bakarrik joaten ginen asteburuetan eta aste santuko oporraldian. Amak ogi bitartekoa jarri, abante kabanara goizeko zortzirak bete barik. Atean jarri, eta han geratzen ginen, harik eta arduraduna atera irten eta antxoei burua bihurtzeko aukeratzen gintuen jakin arte. Arduraduna atera etortzen zen eta: zu, zu, eta zuek hirurok; besteok etxera. Zortziak eta laurdenetan etxera bueltan allaga, eta amak:  

 

—Zer pasa da? 

—Enabe hartu. 

 

Andaluziako jauntxoek nola, bada hala izaten zen hemen ere gaztetxoekin izaten zen jokabidea. Ekonomia familiarra esaten zaio horri orain.

 

Eta, egunero-egunero kabanara joaten ez zirenak, zer? Bada, 14 urtera arte Portalean geratu, eta gero lanean hasi lehorrean, edo Academia Uribera (Maixu Txatuaren akademia) joan Batxillerra estudiatzen. Baina azterketa ofizialak ez ziren egiten bertan, eta Gernikara joan behar izaten zen azterketok pasatzen: egun bitan jokatzen zen urte osoko lana. Ikasketak libretik egitea esaten zitzaion horri. Beti egoten zen ia guztiek penkatzen zuten gairen bat, eta Gernikako kabroi haiei izugarri gustatzen zitzaien ikasgai horien azterketak Antzar eguneko arratsaldean jartzea. 

 

1974an, kendu egin zuten Batxillerra Akademia Uriben eta gehienok Ondarroako bidea hartu genuen ikasketekin jarraitzeko. Familia elkartearen bidez (orduan, Asociación de Familias bat zegoen Lekeition) autobusa alokatu eta, abante Ondarroara: joan-etorri-bazkaldu-joan-etorri. 4 bidaia egunean!

1975ean Lanbide Heziketako zentro ofizial bat sortu zen san Jose ikastetxean, gaur eguneko Kultur etxea den horretan. Zentro apala: hasieran Administrazio kudeaketa eta Instalazio elektrikoak ikasketak baino ez zeuden. Han ibili ziren, su eta gar, Jose Bengoetxea Banda, Eva Jauregi, Andoni Perez Urraza Andoni abadia, Anton Urzelai, Eli Eiguren, Raúl Galan-eta ikastetxe hura aurrera ateratzeko ahaleginean. Gizarte Etxeko beheko solairuan ere aritu ziren, kalefakziorik gabe, bihotzeko suarekin. Portaleko eskolak hustu zirenean, San Josetik bertara joan ziren eta eskaintza ere zabaldu egin zuten.

 

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Lekeitioko Lanbide Heziketa

Azkenik, 1992 ikasturtean, martxan jarri zen, Iturriotz-en, bigarren hezkuntzako ikasketak egiteko berariaz eraikitako zentroa. Apal eta Ondarroako institutuaren menpe. Aurreko basamortuaren aldean... Une honetan egoitza bi ditu: Portalekoa eta Iturriotzekoa, eta 16-18 urteko neska-mutilek Batxilergoa egiteko aukera bakarra da herrian.

 

Kale Antzerki jaialdia

 

Dzanga 6aren sarreran esan genuen zer edo zer antzerkiaz, Txiruliruli konpainiaz eta Dinamarkako Odin Theatre taldeaz, eta jardunaldi haiek Imanol Agirrerengan izan zuten eraginaz.

Lekeitioko Udaletik 1 honetan, Lekeitioko Kale Antzerkiaz hitz egiten da eta haren sorreraz, baina ez du jartzen ekimen hura guztia Imanol Agirreren eskutik garatu zela.

Imanolek Magisteritza ikasi zuen, baina, bukatu eta batera, antzerkiaren munduan murgilzu zen: lehenengo, Maskarada taldean; gero, ETBn kulturako kazetari, eta 1989an Lekeitioko I. Kale Antzerkia antolatu zuen. Badira urte batzuk. Gaur egun Loraldiaren arduradun dugu. Jaialdiaren ardura Udalak hartu zuen 2000ko hamarkadan.

 

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: I. Kale Antzerkia

 

II. Kale Antzerkiaren gaineko informazioa Eginen, Bittor Txakartegiren irudia lagun.

 

 

LEKEITIOKO UDALETIK 1

 

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Lekeitioko Udaletik 1

Oraingoan, bertsio bi ditugu. Bigarren honetan, orrialde bi dagoz batera ikusgai

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Lekeitioko Udaletik 1, 2 baten

 

Udala nola dagoen eratuta, eta batzordeen nondik borakoaren eta 1987an hasitako legegintzaldian egindako lanen berri ematen zaigu. Eta beste hainbat gai eta kontu interesgarri ere ageri dira. Orain ere badugu halako baten premiarik.