LEKEITIOKO UDALETIK

 

1991n gaude. Euskara Zerbitzuak Dzanga kaleratzen du, eta horixe da herrian dagoen aldizkari bakarra. Baina, apirilean, Lekeitioko Udaletik izeneko argitalpen bat kaleratzen du Udalak. Herri Batasunaren 1987ko egitasmo hura gauzatuta.

1990ean, diru laguntza bat eskuratu zuen Udalak, proiektu berezietarako eta lanpostuak sortzeko ematen zen haietakoa, eta berriro heldu zion udal aldizkariaren kontuari. 1987an ez zuten izan norekin gauzatu proiektu hura; orain, ostera, bai. Aldea?...

Kazetari profesional bi kontratatu zituzten: Isaias Gezuraga lekeitiarra eta Dorleta Alberdi arratzuarra. Hala jaio zen Lekeitioko Udaletik argitalpena. Dorleta lehenengo zenbakian bakarrik jardun zen lanean. Gero, Lorea Etxeandiak hartu zuen haren lekua. 

Lan handia eta eskertzekoa egin zuten, baina proiektuak dirulagutzak iraun zuena eutsi zion: urte bete eta lau zenbaki.

Ordurako, herri ekimeneko aldizkariak lurperatuta zeuden, hildakoen bakean. 2000ra arte itxaron beharko dugu Zer Esana agertzeko.

 

 

DZANGA 4

 

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: DZANGA 4

Dzangen hurrenkeran, Dzanga 4a ez zen agertu: material guztia eskura ez izatearen ajeak. Baina hemen daukazue.

Historiaren gurpilean atalean gai ezin aproposago bat dator: Zinema Leketion. Lehenengo zine emanaldiak eta areto iraunkorrak: lehenengo, Beitia zinema, eta, gero, Gora Buru. Social zinema, geroago Antzoki izango zena, falta da zerrendan. 

Beitia duela gutxi bota dute lurrera (zinemarik ez zegoen aspaldi); Gora Buruk tente segitzen du (Batzokia) baina hor ere ez dago zinemarik. Hirugarrena, Antzoki zinema eta hura hartzen zuen Gizarte Etxea, aspaldi bota zuten lurrera eta etxeak egin. Eraikuntza proiektu hartan, ostera, lekua gorde zuten beste zinema bat egiteko: Ikusgarri zinema, gaur egun Zinemazaleek kudeatzen duten aretoa. Areto hori Eleizarena da, eta alokairuan dago hartuta. Eleizarena? Bai. Gizarte Etxea herritarrek ordaindu zuten, baina Eleizak bere izenean jarri zuen, beraz, Eleizarena zen. Hortik, bada, Ikusgarri Eleizarena izatea. Gai luzea da hori, eta hurrengo batean egingo dugu berba horren gainean.

Gai ezin aproposagoa esan dugu arrazoi birengatik. Lehenengoa, Serafin Lopezekin egindako elkarrizketa: pelikula bat egiteko modukoa, zoragarria. Herrena zen, baina ez zen atzean gelditzekoa, eta bistan-bistan dauka zein hankatatik egiten zuen herren! 

Serafin, sekula ez genizun behar beste eskertu umetan, eskolatik etxera bueltan, Goiko kaleko zure txoko hartan ematen zenizkigun barkillo haiek!

 

 

 Hor ageri dena ez da Serafin (anaia edo) baina holako karrotxo batekin ibiltzen zen izozkiak saltzen.

 

Eta, bigarrena? Bada, elkarrizketak. Zeri buruz galdetuko, eta oporrei buruz galdetu: Behar dira oporrak?, Zergatik joaten zara kanpora?, Zer gustatuko litzaizuke egitea oporretan?, eta biribiltzeko Zer botatzen duzu falta herrian? 2024ko udan aparkalekuak direla eta monta dan pelikulia ikusita, txistea ematen du 1990eko uztailean horren gainean berba egiten zebiltzala ikustea. Zaharrak berri.

 

 

 

Ene herrian

Mundu guztia arrotza da ene herrian.
Leon euskalduna delako,
Martin erdalduna,
Ane abertzale baita.
Brigitte frantximanta.
Eskerrak aipatzen gaituzten
Artikulu buruetan, eskerrak
Gure mapa ikusten ahal den
Jatetxeetan.

 

 

TRINKETEA

eta igerilekua

 

1990eko urriko Dzanga berezian orduko arau subsidiarioak dira gai nagusia. Zurrumurruak ugari ziren herrian, eta herritarrak arduratuta zeuden etxeak jo eta lurrera botako zizkietelakoan. Baina horixe ziren: azalpen faltak eragindako zurrumurruak.

Baina izan zen tirabira serioagorik ere. Galdetu dezake batek: Zer egiten du Jubilatuen etxeak kirol gune batean, hango jarduerak baldintzatzen? 

Bada, itxura batean, Udalak aurreikusita zeukan egoitza hori Sosoaga jauregian egotea, lorategi eta guzti, baina jubilatuak ez zuten nahi beren egoitza hor egotea eta gaur eguneko gunearen aldeko apostu egin zuten; ondorioz, jokabide horrekin, frontoiaren inguruko kirol gunea baldintzatu zuten. Kontatzen zen jubilatuen orduko buruak, Bitxor Txakartegik, txantajea-edo egin ziola Juan Carlos San Miguel alkateari: ez bazen egoitza egiten mataderoan —ederra lekua jubilatuen egoitza bat jartzeko; 70eko hamarkadaren bukaerako pastilliaren kontua ekartzen digu gogora—, jubilatuak alkaterako aurkeztuko ziren hurrengo hauteskundeetan Bitxor buru zela, eta jubilatu guztien botoarekin (2000 inguru) hauteskundeak irabaziko zituzten. Beraz...

Beste tira bira bat Trinketea erostea izan zen. Gaur eguneko begiekin ikusita Udalak igarri egin zuen erosita: igerilekua herriaren nahiko erdian dago, eta ez herriaren bazter batean. Larrotegin egin izan balitz, hau da, herritik nahikoa aparte, behar bada ez zuen izango orain daukan besteko arrakastarik.

Sasoi hartan, ostera, kontuak ez zeuden hain argi, eta kontuak dinogu tartean dirua zebilelako. Trinketea elkarte pribatu elitista izateko jaio zen Cecilio Gerrikabeitiaren eskutik. Baina ez zuen pentsatutako arrakastarik izan eta arazo ekonomiko larria egin zen elkartearen bultzatzaileentzat. Orduko Udalak pare bat ahalegin egin zituen Trinketea erosteko eta Gerrikabeitiari eta beraren kideei laguntzeko. Gogoratu ez zegoela arau subsidiario eguneraturik eta ez zegoela definituta non jarri behar ziren herriko zerbitzuak: kiroldegia, igerilekua, futbol zelaia, liburutegia, osasun zerbitzuak... Oposizioa (irakurri Herri Batasuna) erostearen erabat kontra zegoen eta manifestazioak bultzatu zituen ahalegin horien kontra.

 

Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Trinketea erostearen kontrako eskuorria

Herri Batasuna kontra zegoen, baina 1987an eta 1991n hauteskundeak irabazi zituzten eta EArekin batera jarri ziren agintzen Udaletxean. Hirigintza Plan berri bat landu zen, eta pentsatuko zuten: Zergatik eraiki igerileku bat herriaren bazter batean dagoeneko herri barruan bat badaukagu? Eta iritziak aldatu egin ziren: hasteko, alokatu egin zen, eta, gero, erosi. Berriro dinogu: beti dago baten bat besteok baino urrunago begiratzen duena eta, beharbada, ondo begiratu ere, baina, aldi berean, ez da ahaztu behar Gerrikabetiari eta besteei egin genien mesedea. Handik urte batzuetara ikusiko genuen mesede horren neurria

Euskaldunon Egunkariko orria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Igerilekua berriztatzeko proiektua egunkarian

Zenbatzen badakizue atara kontuak eta jakingo duzue zelako porrotetik libratu genituen handiuste haiek guztiak.

 

 

 

 

 

DZANGA 

1990eko urriko ale berezia

 

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: DZANGA 1990eko otsaila

Historiaren gurpilean atalean Lekeitio nondik nora hazi eta garatu zen kontatzen zaigu, gero datorrenaren sarrera modura-edo: orduko arau subsidiarioak eta PRI. 

Orduko plan hark marraztu zituen gaur eguneko Lekeitioren marra nagusiak: Larrotegiko kirol eremua (futbol zelaia, atletismo pistia...), Kultur etxea (liburutegia, hitzaldi eta erakusketa aretoak...), Trinketeko igerilekua, Jubilatuen etxea, 2002 inguruan Letraukuan egin ziren etxebizitza sozialak... Baina, baita frailekietan eta Beitia hotelean egingo diren etxe espekulatiboak ere.

Aurreko udalak, alkate Koldo Goitia zuenak, Hiri-antolamenduko plan orokorra (HAPO) onartu zuen, eta, gaur egun, Barne Eraldaketarako Plan Bereziarekin (BEPB/PERI) ari da lanean udal korporazio berria antza denez. Ikusiko dugu zer marra berri dakartzan plan horrek, eta izango du buruhausterik Ander Aldazabalek gidatzen duen korporazioak: Zer egin Maderas de Lekeitioko orubean?, Zer pasatzen da Santa Katalina bideko Maderas Eigureneko lurrekin?, Zertan da autobusen geltoki berria Portaleko Maderas Eigurenen lurretan jartzeko egitasmoa?, Abaroa jauregiak hutsik segituko ote du sekulam sekulorum?, Eskainiko zaie, behingoz, gazteei berek kudeatuko duten Gaztetxerik?, etxebizitza sozialak...

Ekarri ote dute ekialdeko mago edo erregeek ideia berririk, eta batez ere diturik, kontu horiei behar bezala aurre egiteko? 

Izan ere, gure herrian aspalditik dakigunez,

Hiru errege datoz

Eskolapetik

mozkor-mozkor eginda

Abaskalenetik

 

DZANGA 

1990eko otsaileko ale berezia

 

 

 

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: DZANGA 1990eko otsaila

Lekeitioko lur apurrak zelan urritu ziren kontatzen du oraingoan Iñaki Goioganak.

Ekologiaren eta gure herrian dugun inguru natural apurretako baten aldeko aldarria. Duela 34 urteko oihua, eta orduko Udala, entzungor. Otoiok 1990eko leku berean segitzen du, baina, onura publikoko eremu izendatuta egon arren, ez diogu jaramon handirik egiten. Talaiako etxea konpondu eta txukun jarri zen. Ez zuen luze iraun: berriro hondatu genuen. Antena garrantzitsuagoa zen inguru baino, eta porlanezko bidea ere egin zioten. Gure Udalek izugarri dute gustuko auzolana: egin zeu(e)k eta ordaindu zeu(e)k. Total...

Baina han segitzen du pistiak ("s"gaz idatzita, baina "z" erabilta ere berdin-berdin idatzi genezakeen). Eta han segitzen du Talaiak ere, halaxe segitu ere. Hori bai, bistia, zoragarria!

 

Jose Ramon Mentxakak landatzen zituen zuhaitzak nola landatzen diren ere kontatzen zaigu. Badaezpada baten bati okurritzen bazaio antzeko lana egitea. Ez baduzue ulertzen, galdetu Lekitto Bedarrak elkartekoei,  Usotegiko ortu komunitarioan aurkituko dituzue.

 

LEKITTARRAK

 

 

Lekeitiok 700 urte. Beste gauza batzuk ere betetzen dituzte urteak Lekeition. Aurreko batean irakurri genuen Mandaska 1724an eraiki zela: 300 urte, beraz, 2024an.

Baten batek gure desiorik ilunenak irakurri eta bete ditu (zuzen zuzenean adierazi genuen Dzanga 3aren sarreran). Mila esker.

Mandaskak 300 urte bete ditu, baina desagertzeko zorian ere egon zen une batean. Zergatik ote?

Gure belaunaldikook beti ikusi dugu hortxe. Bueno, hortxe-hortxe ere ez. Gu ume ginenean, Mandaska ezkerrerago zegoen, erresidentziaren ormatik hurrerago, eta, beste aldean, Piedraren txatarreria zegoen. Inguru hori urbanizatu zenean eta Osasun Etxea egin zenean, Mandaska estorbuan zegoen antza, eta lunbreraren batek kentzea proposatu zuen. Eskerrak gure herrian denok ez garela horren lerdoak (Antzoritz edo Santa Katalina lurmuturreko tronerak hondatu zituzten) eta ondare horri eustea lortu zuen norbaitek. 

Ze, bai, inork ere jaramonik egiten ez dion arren, ondarea dugu, eta garai batean Amorototik eta Gizaburuagatik asto eta mando gainean etortzen ziren esnedun guztien lekuko mutu (dagoeneko, esnedunik ez dago, galazo egin zituzten, eta urik ere ez dauka) eta bizi. Zenbat astok eta mandok ez ote du bere egarria ase Mandaskako uretan!

 

 

 

Gure lekukotasuna

Zuen aurrean, jaun-andereak,
ibiltzen gara askotan...
bozkarioa ezarri nahiz
denen gogo-bihotzetan!

...

Bakoitzak beraz, bere sailean,
ezar ditzala harriak...
Elkarren lanak, ongi uztartuz,
altxatzen dira etxeak !

 

BAI,

ALA EZ?

 

Eta urte berriak ez daki zer erantzun

 

The answer, my friend, is blowin' in the wind
The answer is blowin' in the wind