BAI,

ALA EZ?

 

Urte zaharra badoa,

Kirieleison luzea,
kantu lehor zatarra,
eguzkia badoa ta
egin beza langarra.

 

 

eta itaunen sasoia heldu da

BAI,

ALA EZ?

Denak ala inor ez, dena ala ezer ez
Bakarka ezin da
fusilak ala kateak
denak ala inor ez, dena ala ezer ez. 

 

 

DZANGA 7

 

Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: DZANGA 7

Sakon ditu sustraiak gure herriak historian, eta zutabe sendoak eraiki ditu mundura jagiteko, berbatik berbara erabiltzen ditugun berbak: euskara, arrantza eta arrantzaleak, itsasoa. Gutxi erabiltzen dugu halako testuinguruetan emakumea berba, eta besteen neurriko zutabea . Baina, historian... historiaren gurpilean atalean kontatzen denez, Rebeka dauke kartzelan. Gure lagun batek dinonez, errezoia daukazu, baina kartzelarako zara.

Kartzelak kontzijopera ematen zuen, beraz, beheko partean zegoen; han izango zuten Rebeka. Baina, emakumeak, bultza eta bultza, iraultzen ari dira egoera hori, eta, Udaletxean behintzat, goiko partera ari dira pasatzen: sasoi batean gizona baino ez zegoen hor goian, eta gaur, ostera, emakumeak dira nagusi.

Bidea luzea da, baina Dzanga honetan arraildura zabaltzen dagoela erakusten zaigu: katekistak, sareginak (bie batez, Teodora, Teodora Abaroa erkiaga da), elektrikariak, abokatuak, eta monja bat: Juana Atxabal. Guztiekin joan zaitezke edonora, baina Juana Atxabalen berbek harritu egingo zaituzte: pobreek ez dute etorkizunik ikusten, ondorioz etorkizuneko aditzak galdu egiten dira. Iraultzailea!

Andre horien guztien lan eta bultzada barik, gure amen eta amumen lan eta bultzada barik ez ginen hona helduko: ez genuen inolako aldaketarik biziko; ez genuen ikusiko Ane Maruri Kaxarranka dantzatzen; ez genituen Jaione Murelaga (Euskal Herritarrok) eta Maitane Larrauri (ehbilbu) alkate ikusiko; ez genuen...

Baina guztiok batera
saiatu hura botatzera,
usteltzen hasita dago-ta,
laister eroriko da.
Hik bultza gogor hortikan,
ta bultza nik hemendikan,
ikusiko dek nola-nola
laister eroriko dan.

 

Kultura ekitaldiak

 

 Eskuorria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: Periodikua letuz ilustratzen gera

2008 urrun hartako abenduan, herri-prentsaren eta komunikazioaren gaineko jaurdinaldi interesgarri batzuk egin ziran herrian. Batez ere interesgarri izan ziren Lekeitioko eta inguruko herrietako aldizkarien erakusketa eta Maribi Ugarteburuk zuzendutako mahai ingurua herrian aldizkarigintzan eta komunikazioaren munduan ibilitakoekin. 

Imanol Muruarekin izan beharreko armozu-tertulia ere interesgarria izango zen, baina bertan behera geratu zen. Han ibili zen Imanol herrian batetik bestera non ote zen tertulia ditxosoa: inork ez zion esan ekitaldia bertan behera geratu zenik. Hau herria, gurea.

Harrezkero, ez dugu herri-prentsarik Lekeition. Alderdi politikoen propaganda-komunikazio aldizkariekin konformatu behar izan dugu: Entzuixu!!!, EAJ-rena eta Karin Kara, ehbildu-rena. 2023ko udal hauteskundeak egin zirenetik ez dituzte kaleratu. Orain, udalak ateratzen duen Talaiapekoa daukagu. Berriro ote gaude, bada, 1987an?

 

GASTIBELTZAREN KARABINAK

 

 

 Libretoa ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: GASTIBELTZAREN KARABINAK

Uztailaren 14a Liberté, Égalite, Fraternité-ren eguna omen da, eta egun horretan antzeztu zen Lekeitioko plazan Gastibeltzaren Karabinak, gure herriarentzat Liberté aldarrikatzen duen lanetako bat, Liberté-ren jabeak aitortzen ez digun askatasuna. Haur duzue kantuekin eta musikarekin kaleratu zen liburukia. Horretaz aparte, barruan, textu-moldatzaileen, musikarien, antzezleen, eta antolamenduan ibili zirenen izen-abizenak, mutil kozkorrarenak barne. Ez du argitzen nork sortu zuen Natxo de Feliperen eskutik irten ez zen kantu bakarra. Miguel Arrieta? 

Bide batez, ohartu zenbat denbora daraman gure artean Iñigo Aranbarrik.

Eta, karlistaden sasoian gaudenez, beste inon entzun ez dugun bertso ahapaldi bat hona ekarri barik ez gara joango. Zein bertso-katetan sartu behar ote da?

Erregina maturranga
su(du)r luze dongia
haretxek ekarri eiuan
Bizkaira gerria

 

DZANGA 6

 Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: DZANGA 6

Kolinetak, kolinetak. Orain ere galbidean dira, baina hor segitzen dute. Hurrengo Santinetik pasatzen garenean, bat eskatuko dugu.

Eta karamelo gomazkoak! Gutxi ikusten dira Astesantuetan; izan ere, Astesantuak dagoeneko ez dira Astesantuak. Gero eta katoliko gutxiago dagoen seinale. Zergatik ote da? Hori bai, Astesantuero astesantuero Mingorrik karamelo gomazkoa izaten duzu beti zintzilik bere mingainetik.

Antzerkiaz eta lekeitiarron zaletasunaz ere egiten da berba: zaletasun gutxi, halakoxea! Gerra aurrekoek ereindako haziak izan zuen fruiturik gerra ostean, baina gutxi Franco hil ondoren: 50 urtean, lekeitiarrek antzeztutako lan bi: Vizcaitik Bizkaira (Tramana kuadrillakoek) eta Gaztibeltzaren karabinak (herritarrek). Emanaldiak ere, gutxi, eta dirua galduta sarritan.

Kontrabandistak gara, familia alaia
armak saldu ta erosten beti gara saia
hala ere badakigu nun dugun sustraia
listo gara apurtzeko foruen etsaia

Dena dela, 1979an antzerki-topaketa batzuk egin ziren herrian, hemen leku hartu zuten antzerkigile batzuen eskutik: Txiruliruli konpainia. Dinamarkako Odin Theatre ekarri zuten, eta ikusgarria izan zen. Horrek batzuen barruko sua piztu zuen, Imanol Agirrerena esaterako, eta 10 urte geroago, 1989an Lekitoko Kale Antzerkia sortu zuen, harrezkero 34 edizio izan dituen jaialdia. Bada zer edo zer.

Antzerkigileak ere sortu ziren. Hiru aipatzen daira: Amaia Aboitiz, Ana Meabe (emanaldi bat izango du Lekeitio 700en) eta Miren Gogenola.

Elkarrizketa interesgarri bat Anton Ansotegi Txakartegirekin. Bizi gogorra eta zelan urten aurrera beso bakarrarekin. Gerro osteko antzerkiaz ere egiten du berba. Leiru, ez zarete damutuko. 

Bihar Gabon Gaba

Gabon gabian
soledadian
lapurrak teilatuan
teilak ohostuten 
konpaiñerua jagoten ...

 

DZANGA 5

 Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: DZANGA 5

Gabonak datoz, eta gaur santo Tomas dugu. Azokia plazan. Han batuko gara denok inguruko baserrietakoen produktuak erosteko: batzuk, sagarrak, eta besteak, gaztaia. Kontua da hemen bertokoa erosteko ohitura sustatzea. Apropos datorkigu Dzanga hau: Santo Tomaseko ohituraren gainean hitz egiten da, eta kontuan izanda Gabonak ditugula, bada, jostailuei eta olgateko moduei buruz, batez ere, Gallo tabernako Juli Mendia eta Karmen Goitien bizpenetatik abiatuta. Laster ikusiko dugu Karraspion ez dagoela olaturik!

Nola aldatu diren garaiak: ez dakigu nolakoak ziren hor aipatzen diren jolas gehien-gehienak.

La línea está trazada la maldición esta echada
lo lento hoy será rápido mañana
vuestro tiempo ha pasado
y el diablo esta de nuestro lado.

Por que los tiempos están cambiando.

Eta hala da, gure denborak joan dira, gure gurasoenak aspaldiago amaitu ziren. Baina guk ez dugu alzheimerrik; beste batzuk, berriz... 

 

DZANGA 3

 Aldizkaria ikusi eta jaisteko, egin klik hemen: DZANGA 3

Azalean, marmuak.

Iñaki Goioganak uren kontuak dakartza oraingoan, eta hara non jakin dugun gune honi izen ematen dion iturria 1724an eraiki zutela. Aurten 300 urte. Halakorik, geu ere mendeurrenean gara!

Gero, barriro ere Don Antonio. Oraingoan, Don Antonio Zamora. Abadea. Lan handia egina da Don Antonio umeekin herrian: eskursiñoiak, tanborrada, Antero, jolasak, herriko eskoletan (orduan, eskola nazionalak)...

Gaur eguneko begiekin erreparatuta ostera, goiko argiei ilunak ere batzen zaizkie. Baina hurrengo baterako utziko dugu hori.

Elkarrizketetan, denak ez ditugu ezagutzen, baina: Ramón, Ramón Fernandez da; Beatriz, Beatriz Anakabe; Kepa, Kepa Goitia; Koke, Jesus Mari Gogenola; Jesús Mari, Jesús Mari Malaxetxebarria.

Bertsio bi dauzkagu: lehenengoan, bazkaria Zapirain jatetxean da, eta bigarrenean, Leagi kanpinean. Ez dakigu non bazkaldu zuten irabazleek.